صنایع و معدن مازندران

» چند مترمکعب عشق

سلام خدمت مخاطبين سایت صنایع و معدن مازندران اين پست مطالبی با ارزش و خواندنی قرار داده ایم امیدواریم با مطالعه آن نهایت استفاده را ببرید

اگر از اين پست لذت برديد و خوشتون امده در صفحات اجتماعي خود به اشتراک بگذاريد تا ديگران هم استفاده کنند.

و همچنين خواهشمنديم با نظرات و پيشنهادات خود ما را ياري بفرماييد

با گذاشتن نظر در قسمت دیدگاه ها می توانید ما را در بهتر شدن یاری کنید

کدخبر: ۳۳۳۵۹

کاسه نقره‌ای زنجیر شده به میله فلزی را پرآب می‌کند، چند جرعه می‌نوشد و «یاحسین» می‌گوید.

به لبه سقاخانه تکیه می‌دهد و زیر لب خدا بیامرزی برای بانی این مکعب سبز می‌فرستد و قدم‌زنان دور می‌شود…
این داستان هر روز و هر شب محله‌های قدیمی و مردم این مکان‌‌هاست؛ طلب مغفرت برای بانی‌های پرعیارترین نقاط شهر، یعنی سقاخانه‌هایی که بی‌هیچ چشمداشتی لب‌های تشنه را سیراب می‌کنند. شاید به همین منظور بوده که دست‌کم از دوره آل‌بویه، با پا گرفتن آیین‌های عزاداری حسینی، سقاخانه‌ها هم در کوی و برزن‌ها و گاهی در کنار مساجد پا گرفتند تا این چند مترمکعب عشق گوش شنوای حاجات و نذر همان مردم باشد.
و حالا بعد از گذشت بیش از هزار سال، امروز روش عملکرد این مکان‌ها، یعنی سیراب کردن مردم تغییر کرده است. به جز آنهایی که امروز یا کاملا از بین رفته‌اند یا فقط یک کتیبه و پنجره فولادی بر پیکرشان جا خوش کرده است، هنوز هستند سقاخانه‌هایی که باوجود قدمت زیادشان وظیفه اصلی خود را فراموش نکرده‌اند؛ آنهایی که مأمن شمع و اشکِ عزاداران حسین (ع) در شام غریبانند.
جنبه مذهبی سقاخانه‌ها در شمایل و نوع معماری سنتی این مکعب سبز به وضوح دیدنی است. سقف محراب‌گونه، کاشی‌های فیروزه‌ای و شمایل‌هایی که به‌طور معمول با نام «عباس(ع)» روی دیواره داخلی بنا نصب شده‌اند، مأمن راز نیازمندانی هستند که حتی هر شب جمعه در درگاه سقاخانه شمع روشن می‌کنند.
هرچند امروز تعداد آنها کمتر از گذشته است؛ آنقدر که باید نشانی‌شان را از محلی‌ها گرفت، اما باز هم هستند در کوی و برزن‌ِ محله‌های قدیمی‌تر همین تهران از سقاخانه «نوروزخان» و «آینه طهران» گرفته تا «شیخ‌هادی» و «خدابنده‌لو» تا مأمنی باشند برای کسانی که دنبال یک متر جا می‌گردند که نذر دل برآورده کنند.
در میانه‌های خیابان ظهیرالاسلام سقاخانه «آینه طهران» برخلاف کاشی سر درش که آن را به ۱۲۸۵ شمسی نسبت می‌دهد، سرپاست و انگار همین یکی دو سال پیش آن را ساخته‌اند؛ هرچند برخی منابع مکتوب این سقاخانه را در گذشته یکی از پر زرق‌وبرق‌ترین سقاخانه‌های تهران قدیم می‌نامیدند، چون آینه‌کاری زیادی در بدنه آن به کار رفته است.
سقاخانه «خدابنده‌لو»، باغچه علیخان در خیابان ناصرخسرو، کوچه خدابنده‌لو روبه‌روی امامزاده اسحاق که در زمان ساخت خود در محوطه حیاط شاهی بنا شده بود. امروز تنها سقاخانه مصور تهران، از نظر داشتن تصاویر مذهبی و باقیمانده از دوره قاجار را یکی از بی‌نظیرترین آثار تاریخی تهران برمی‌شمارند. این بنا به لحاظ معماری و گستردگی مردمی که برای حاجات خود به آنجا می‌رفتند، اهمیت زیادی داشته است.
سقاخانه «نوروزخان» در خیابان ۱۵ خرداد شرقی، کنار بازار آهنگران از معروف‌ترین سقاخانه‌های تهران قدیم به‌شمار می‌آمد. سراسر گذر این سقاخانه طاق‌بندی شده بود و شمایل بزرگان دینی و مذهبی، علم، بیرق و علامت سیاه را به آنها آویزان کرده بودند. حتی زورخانه‌ای به همین نام در کنار این سقاخانه وجود داشت که از زورخانه‌های معروف و نامی شهر به‌شمار می‌رفت و دالان ورودی آن از زیر سقاخانه نوروزخان می‌گذشت.
سقاخانه «کربلایی عباس» را یکی از بزرگ‌ترین سقاخانه‌های قدیمی تهران در خیابان وحدت اسلامی، خیابان البرز می‌نامند. با وجود کتیبه‌ای که سال ساخت آن را ۱۲۵۵ تا ۱۲۶۰ معرفی می‌کند، هنوز پابرجاست و علاوه بر داشتن دستگاه آب سردکن برقی مانند دیگر سقاخانه‌های فعال در کشور، صفحه‌ای فلزی نیز برای شمع روشن کردن در کنار آن تعبیه کرده‌اند. این اثر به شماره ۱۲۲۱۵ در ۳۰ تیر ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
سقاخانه «گذر قلی»، در محله سنگلج، سه‌راه بازارچه معیر، کوچه شهید غلامرضا فصیح، کوچه شهید کارکن اساسی، در دوره قاجار و در مرکز محله‌ای در امتداد گذر معیرالممالک ساخته شد که این منطقه به مرور به گذر قلی معروف شد. این سقاخانه در ۱۷ خرداد ۱۳۷۹ به شماره ۲۶۹۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
سقاخانه گذر امامزاده یحیی در چهارراه سیروس کوچه صاحب دیوان، کوچه امامزاده یحیی، نبش کوچه متین‌نژاد که امروز آن را سقاخانه صاحب‌الامر می‌نامند نیز جزو قدیمی‌ترین سقاخانه‌های تهران است؛ سقاخانه‌ای که آب آن را از قنات «حاج میرزا علیرضا» تامین می‌کرده‌اند و سازمان میراث فرهنگی بعد از نصب جداره شیشه‌ای مقابل سقاخانه چوبی اصلی برای جلوگیری از هرگونه آسیب وارد شدن به آن یا سرقت، آن را به شماره ۱۴۶۶۹ در ۱۶ اسفند ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ثبت کرد.
مردم کوچه آل‌آقا به سمت خیابان ری هم با این فرهنگ آشنایند. می‌توان تنها سقاخانه این منطقه را یکی از سقاخانه‌های گمنامی دانست که فقط محلی‌ها از وجودش مطلعند؛ سقاخانه‌ای که هنوز بخشی از گذشته‌اش را با خود همراه دارد، اما به‌دلیل بی‌توجهی‌ها هر روز آسیب‌های بیشتری به بدنه سنگی‌اش وارد می‌شود.
هنوز هستند مکعب‌های سبزی که این روزها دل‌های زیادی در کنارشان آرام می‌گیرند. سقاخانه «حمام خانم»، سقاخانه «قمر بنی‌هاشم»، سقاخانه ابتدای کوچه «شهید رضایی مجد»، سقاخانه «تکیه رضاقلی‌خان»، سقاخانه « تکیه تجریش»، سقاخانه «شیخ هادی نجم‌آبادی» یا حتی کیلومترها دورتر سقاخانه «بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی» در اردبیل از قرن ۱۶ میلادی، سقاخانه «کوچه دباغ خانه» در یزد از سال ۱۵۱۷ میلادی، سقاخانه «عزیزالله» در کنار مسجد جامع اصفهان که در دوران شاه سلیمان صفوی و در سال‌های ۱۶۶۶ تا ۱۶۹۴ ساخته شده یا سقاخانه «اسماعیل طلا» که ازسوی نادر شاه افشار در حرم امام رضا در مشهد و در بین سال‌های ۱۷۳۶ تا ۱۷۴۷ میلادی ساخته ‌شد.
با اینکه در چند سال گذشته طرح مرمت و احیای سقاخانه‌های تاریخی تهران به داد بخش زیادی از این بناها رسید، اما امروز به نظر می‌رسد به واسطه بی‌توجهی به این بناها و ساماندهی‌شان، حتی فرهنگ استفاده از آنها در حال از بین رفتن است زیرا مردم در مناسبت‌هایی مانند شام غریبان و حتی در کنار امامزاده‌ها، در هر گوشه که بتوانند شمعی روشن می‌کنند و…

 


شما مخاطبين عزيز سايت صنایع و معدن مازندران از اين پس با مراجعه به وب سايت ما مي توانيد جديد ترین مطاب را مطالعه کنید و از خواندن ان ها لذت ببريد

وچنانچه انتقادي به سايت ما داشتيد مي توانيد در قسمت نظرات ما را در جريان بگذاريد

سایت صنایع و معدن مازندران

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

ارسال دیدگاه جدید

به نکات زیر توجه کنید

  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.