صنایع و معدن مازندران

» شیخ بهایی در محاصره «ژول‌وِرن»‌ها

سلام خدمت مخاطبين سایت صنایع و معدن مازندران اين پست مطالبی با ارزش و خواندنی قرار داده ایم امیدواریم با مطالعه آن نهایت استفاده را ببرید

اگر از اين پست لذت برديد و خوشتون امده در صفحات اجتماعي خود به اشتراک بگذاريد تا ديگران هم استفاده کنند.

و همچنين خواهشمنديم با نظرات و پيشنهادات خود ما را ياري بفرماييد

با گذاشتن نظر در قسمت دیدگاه ها می توانید ما را در بهتر شدن یاری کنید

کدخبر: ۳۳۴۸۸

ژول‌وِرن را به‌طورحتم می‌شناسید، نویسنده رمان‌های علمی‌تخیلی که حتی اگر آثارش را نخوانده باشید، فیلم‌ها یا انیمیشن‌های ساخته‌‌شده از روی «بیست هزار فرسنگ زیر دریا»، «دور دنیا در هشتاد روز» و «سفر به مرکز زمین» را دیده‌اید.

بسیاری از پیش‌بینی‌های او مانند «سفر زیر دریا» و «سفر به ماه»بعدها درست از کار درآمد. «فکر ژول ورنی» با تخیلاتی در‌آمیخته که یا هرگز واقعیت پیدا نمی‌کند (مانند سفر به مرکز زمین) یا بسیار دیرهنگام تحقق می‌یابند چنانکه فاصله میان تخیلات ژول‌ورن ۱۲۰۷ تا ۱۲۸۴ (۱۹۰۵-۱۸۲۸) و تحقق برخی از آنها نزدیک به۱۰۰ سال بوده است. ژول‌ورن با اینکه دانش‌آموخته حقوق بود اما «سبک ژول‌ورنی» بر محور نگاه فناورانه به جهان و این اعتقاد که همه مرزها درنوردیده می‌شود بنا شده است. باور راسخ به قدرت فناوری را در ژول‌ورن می‌توان دید. ژول‌ورن – حداقل در آن‌چه من از او خوانده و دیده‌ام – هیچ‌گاه از زاویه بنیان‌های حقوقی دنیایی که در آن می‌زیست و به دنبال تحقق آن بود به جهان ننگریست. عظمت، اعجاب، سخت‌افزاری و غیرمنتظره بودن دنیایی که او تصویر می‌کند بسیار بارز است. ژول‌ورن از مناسبات حقوقی دنیایی که در آن «پیمودن فاصله تخیل و واقعیت امکان‌پذیر می‌شود» سخنی نمی‌گوید. این سوی دنیا در جایی به نام اصفهان، مردم از سندی سخن می‌گویند به نام «طومار شیخ بهایی» که سندی است برای تقسیم آب زاینده‌رود که بسیاری در اینکه چنین سندی را شیخ بهایی (۱۰۰۰-۹۲۵ هـ. ش) تدوین کرده باشد، تردید دارند. این سند شیوه تقسیم آب رودخانه زاینده‌رود میان ۷ ناحیه اصفهان را تشریح کرده است و حتی ملاحظات سال‌های کم‌آبی نیز در آن بنا بر تصمیم و نظر هیات مالکان روستاها و زمین‌های کشاورزی، لحاظ شده است. اهمیتی ندارد که این سند را شیخ‌بهایی نوشته یا حاصل خرد جمعی مردمان اصفهان است؛ آنچه اهمیت دارد این است که این طومار بر مبنای تایید و قبول تمامی بهره‌برداران حوضه آبخور زاینده‌رود و با رضایت آنها تدوین شده و از همین‌رو توانسته است صدها سال تنظیم‌کننده روابط میان ایشان باشد. طومار شیخ‌بهایی، نمودی از مشارکت مردم در یک نظام حقوقی به‌احتمال‌زیاد به‌تدریج تکامل‌یافته است که نه با رویکردی سخت‌افزاری و تنها مبتنی بر فناوری، و نه با چشم‌ بستن بر واقعیت اکولوژیک محیط‌زیست، بلکه در چارچوب ظرفیت‌های اکوسیستم، با جلب رضایت ذینفعان، و برای تنظیم روابط آنها ایجاد شده است. «ژول‌ورن» و «شیخ‌بهایی» – واقعی یا خیالی – را می‌توان نماد دو نوع اندیشه و آدم‌ها درباره توسعه تلقی کرد. آدم و اندیشه «ژول‌ورنی» مناسبات پشت فناوری را نمی‌بیند و به سخت‌افزار باور راسخ دارد؛ و توسعه را در چارچوب همین رویکرد دنبال می‌کند. توسعه را اما اگر از منظر «طومار شیخ‌بهایی» نگاه کنید، می‌بینید مردمی هستند که با هم روابطی دارند و درگیر تقسیم منافعی هستند، تعارضاتی دارند و پیش از آنکه شیوه مسالمت‌آمیزی برای تقسیم و تسهیم منافع، و حل مناقشات‌شان یافته نشود، آرامش، صلح و توسعه‌ای رخ نمی‌دهد. طوماری باید باشد، تنظیم‌شده بر مبنای رضایت مردم و مشارکت ایشان، که روابط مردم را تنظیم کند، و بر بستر چنین تنظیم روابطی، تمدن اصفهان هم خلق می‌شود. ما «ژول‌ورن»ها و کشتی‌های ناتیلوس دنیای توسعه‌یافته را بیش از «طومار شیخ‌بهایی»هایی که در پس آنها قرار دارند، دوست داشته و پرستیده‌ایم. مشکل امروز ما هم آن است که بسیاری فکر می‌کنند می‌شود بدون تنظیم طومارهایی که روابط میان آدم‌ها را در مسیرهای مولد تنظیم کنند و بدون جلب مشارکت و به بازی گرفتن ذینفعان، ناتیلوس ساخت، به اعماق زمین سفر کرد، یا بر کره ماه نشست. «طرح‌های ژول‌ورنی» زاییده چنین اندیشه‌ای است. طرح‌های ژول‌ورنی مانند ساختن چند‌ ده فرودگاه در کشوری که هواپیمایی‌اش تحریم است، انتقال آب از دریای خزر و دریای عمان به فلات مرکزی که آب در آن بد مصرف می‌شود، توسعه کشت در سرزمینی که ۳۰ درصد محصول کشاورزی‌اش ضایعات می‌شود، ساخت ده‌ها مجتمع فولاد و سیمان در مناطق کم‌آب و بر بنیان رانت مفسدانه انرژی؛ و ده‌ها کار دیگر که همه بر منطق ایمان به سخت‌افزار بنا شده‌اند.
 همه این سخت‌افزارها در دنیایی منجر به توسعه می‌شوند که طومارهایی که ماهیت حقوقی و نرم‌افزاری دارند، روابط مردمان با یکدیگر و روابط مردمان و صاحبان قدرت سیاسی را بر بنیانی از عقلانیت، رضایت، مشارکت و عدالت تنظیم کرده باشند.

محمد فاضلی  – استاد دانشگاه شهید بهشتی


شما مخاطبين عزيز سايت صنایع و معدن مازندران از اين پس با مراجعه به وب سايت ما مي توانيد جديد ترین مطاب را مطالعه کنید و از خواندن ان ها لذت ببريد

وچنانچه انتقادي به سايت ما داشتيد مي توانيد در قسمت نظرات ما را در جريان بگذاريد

سایت صنایع و معدن مازندران

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

ارسال دیدگاه جدید

به نکات زیر توجه کنید

  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.